Ngày đăng: 16/10/2026 11:43 AM
Mục lục

    Phụ huynh hỏi con còn phải đóng bao nhiêu, thu ngân xem sổ thu, kế toán xem sao kê ngân hàng, mỗi nơi một con số. Khi học phí chia nhiều đợt, có miễn giảm, có học viên bảo lưu hay chuyển lớp, việc đối chiếu cuối tháng thường mất nhiều thời gian.

    Quản lý học phí và công nợ học viên gồm bốn việc: xác định số phải thu của từng đăng ký học, ghi nhận các khoản thu đã được xác nhận, theo dõi số còn thiếu cùng hạn đóng, và xử lý các điều chỉnh như miễn giảm, hoàn phí, chuyển lớp. Bài viết giúp chủ trung tâm, kế toán và giáo vụ chốt quy tắc thu và chuẩn bị bảng đối chiếu trước khi triển khai phần mềm.

    Hồ sơ học phí của học viên với khoản đã thu, quá hạn và chưa đến hạn
    Hồ sơ học phí của một học viên — dữ liệu minh họa.

    Cách tính học phí theo khóa, kỳ và buổi

    Bước đầu tiên là chốt mô hình tính học phí, vì mô hình quyết định khi nào phát sinh khoản phải thu và cách xử lý khi học viên nghỉ, bảo lưu hay chuyển lớp. Một trung tâm có thể dùng nhiều mô hình cho các chương trình khác nhau.

    Ba mô hình tính học phí thường gặp
    Mô hình Khoản phải thu phát sinh khi Điểm cần chốt
    Theo khóa Học viên đăng ký khóa; có thể chia nhiều đợt thu Lịch các đợt, quyền học khi đợt sau quá hạn, cách tính khi bỏ ngang
    Theo kỳ (tháng, quý, học kỳ) Đầu mỗi kỳ, cho học viên còn đang học Học viên vào giữa kỳ tính thế nào, nghỉ giữa kỳ có được trừ không
    Theo buổi Khi mua gói buổi hoặc sau mỗi buổi học Buổi vắng có tính không, gói buổi có hạn dùng không

    Học phí nên được lưu theo từng đăng ký học, tức một lần học viên đăng ký một khóa hoặc một lớp. Một học viên học hai khóa có hai đăng ký, mỗi đăng ký có học phí, lịch thu và số còn phải thu riêng. Mức học phí áp dụng được lưu ngay tại thời điểm đăng ký, để việc đổi bảng giá sau này không làm thay đổi các đăng ký cũ.

    Quản lý miễn giảm, thu học phí nhiều đợt và công nợ

    Miễn giảm học phí có lý do và người duyệt

    Mỗi khoản miễn giảm học phí nên được ghi thành một dòng riêng trên đăng ký, gồm loại miễn giảm (học viên cũ, anh chị em, học bổng, khuyến mãi), mức giảm, lý do và người duyệt. Không sửa trực tiếp học phí niêm yết. Trung tâm cần chốt thêm:

    • Các loại miễn giảm có được cộng dồn không, và nếu có thì áp dụng theo thứ tự nào.
    • Mức giảm tối đa mỗi vai trò được tự áp dụng; vượt mức thì chuyển cấp có thẩm quyền.
    • Khi học viên bỏ ngang hoặc hoàn phí, khoản miễn giảm có bị thu hồi một phần không.

    Thu học phí nhiều đợt và cách phân bổ khoản thu

    Với học phí chia đợt, mỗi đợt có số tiền và hạn đóng riêng. Khi học viên đóng một khoản, phần mềm phân bổ khoản đó vào các đợt theo quy tắc đã chốt, thường là đợt đến hạn sớm nhất trước. Nhờ vậy, mỗi đợt luôn biết đã thu bao nhiêu, còn bao nhiêu và đã quá hạn hay chưa.

    Mỗi khoản thu gắn với một chứng từ: phiếu thu nếu đóng tiền mặt, mã giao dịch nếu chuyển khoản hoặc thanh toán trực tuyến. Khoản chuyển khoản ở trạng thái chờ đối chiếu cho đến khi kế toán khớp với sao kê ngân hàng; trong thời gian này, khoản đó chưa được trừ vào số còn phải thu. Ảnh chụp màn hình chuyển khoản do học viên gửi chỉ là thông tin chờ kiểm tra. Một giao dịch ngân hàng không được ghi nhận thành nhiều khoản thu độc lập; việc đóng cho nhiều khóa được xử lý bằng các dòng phân bổ từ cùng một giao dịch.

    Các bảng minh họa trong bài sử dụng số liệu đến hết ngày 15/10/2026. Báo cáo được lập ngày 16/10/2026; giao dịch phát sinh sau thời điểm chốt được đưa vào kỳ tiếp theo.

    Ví dụ giả định: Khóa học 24 buổi, học phí niêm yết 7.200.000 đồng. Học viên cũ được giảm 10%, tức 720.000 đồng, nên học phí phải thu là 6.480.000 đồng, chia 3 đợt, mỗi đợt 2.160.000 đồng. Đợt 1 hạn 05/09, đợt 2 hạn 05/10, đợt 3 hạn 05/11/2026.

    Lịch thu và tình trạng từng đợt, số liệu đến hết 15/10/2026 (ví dụ giả định)
    Đợt Hạn đóng Phải thu Đã thu xác nhận Chứng từ Còn lại Tình trạng
    1 05/09 2.160.000 2.160.000 Phiếu thu PT-0905 0 Đã thu đủ
    2 05/10 2.160.000 1.000.000 Chuyển khoản 07/10, đã đối chiếu 1.160.000 Quá hạn
    3 05/11 2.160.000 0 — 2.160.000 Chưa đến hạn
    Tổng — 6.480.000 3.160.000 — 3.320.000 —

    Phép kiểm tra: 6.480.000 − 3.160.000 = 3.320.000 đồng còn phải thu, trong đó 1.160.000 đồng đã quá hạn và 2.160.000 đồng chưa đến hạn. Trung tâm cần quy định khi có khoản quá hạn thì quyền học có bị tạm khóa không và ai được duyệt cho học tiếp.

    Bảng học phí ba đợt với số đã thu, khoản quá hạn và khoản chưa đến hạn
    Lịch thu của một đăng ký học — dữ liệu minh họa.

    Đóng trước cho đợt sau và đóng vượt tổng học phí

    Cần phân biệt hai trường hợp:

    • Đóng trước cho đợt sau: số đã đóng vẫn nằm trong tổng học phí phải thu của đăng ký. Phần mềm phân bổ phần vượt đợt hiện tại vào đợt kế tiếp; đây không phải tiền thừa.
    • Đóng vượt tổng học phí phải thu: phần vượt được ghi thành số dư chờ xử lý, không tự chuyển sang khóa khác. Người có quyền quyết định hoàn lại hoặc chuyển sang đăng ký khác theo yêu cầu của học viên.

    Theo dõi và nhắc học phí quá hạn

    Theo dõi công nợ học viên không dừng ở việc tính số còn thiếu. Trung tâm cần chốt cách làm việc với các khoản sắp đến hạn và đã quá hạn:

    • Danh sách các khoản sắp đến hạn và đã quá hạn được lọc theo lớp, cơ sở và số ngày quá hạn.
    • Mỗi khoản quá hạn có người phụ trách theo dõi.
    • Lịch sử nhắc phí được lưu lại: ngày nhắc, kênh nhắc, nội dung phản hồi và ngày phụ huynh hẹn thanh toán.
    • Trước khi gửi nhắc phí, kiểm tra khoản đang chờ đối chiếu. Phần tiền đang chờ xác minh được tạm dừng nhắc tự động, có người phụ trách và thời hạn kiểm tra; các khoản đến hạn khác vẫn được nhắc như bình thường.

    Xử lý học phí khi bảo lưu, hoàn phí và chuyển lớp

    Bảo lưu, hoàn phí và chuyển lớp có thể làm thay đổi lịch thu, nghĩa vụ học phí hoặc phát sinh khoản tiền cần hoàn, tùy chính sách của trung tâm. Phần mềm không tự quyết định số tiền mà áp dụng chính sách trung tâm đã công bố, ghi lại cách tính và người duyệt. Phần lịch học và quyền học khi bảo lưu, chuyển lớp được trình bày trong bài phần mềm quản lý trung tâm đào tạo.

    Bảo lưu

    Khi đăng ký chuyển sang bảo lưu, trung tâm cần quy định các đợt thu chưa đến hạn được tạm dừng, dời hạn hay giữ nguyên. Khoản đã thu được giữ trên đăng ký, không tự chuyển thành tiền hoàn. Khi học viên học lại mà học phí đã thay đổi, chính sách cần nói rõ áp dụng giá cũ hay tính chênh lệch.

    Hoàn phí

    Hoàn phí nên đi theo một yêu cầu riêng: người đề xuất, lý do, cách tính theo chính sách, số tiền đề xuất và người duyệt. Một cách tính thường gặp là lấy tiền đã thu trừ giá trị các buổi đã học và các khoản khấu trừ theo chính sách; công thức cụ thể phụ thuộc chính sách trung tâm đã công bố với học viên. Sau khi duyệt, việc chi tiền được ghi nhận kèm chứng từ chi.

    Khi yêu cầu được duyệt, cần ghi nhận riêng hai việc: phần điều chỉnh học phí phải thu, để các đợt chưa thu không còn hiện là khoản nợ, và khoản tiền phải hoàn cho học viên. Trạng thái "đã duyệt hoàn" chưa có nghĩa là "đã chi tiền"; khoản hoàn chỉ được đánh dấu đã chi khi có xác nhận và chứng từ tương ứng.

    Chuyển lớp lệch học phí

    Khi lớp mới có học phí khác lớp cũ, phần mềm tính phần chênh lệch theo quy tắc đã chốt, ví dụ tính trên số buổi còn lại, và cần người có quyền duyệt trước khi ghi nhận.

    • Lớp mới cao hơn: phần chênh lệch tạo thêm khoản phải thu.
    • Lớp mới thấp hơn: phần chênh lệch trước hết được trừ vào số học phí còn phải thu của đăng ký. Chỉ khi chênh lệch lớn hơn số còn phải thu, tức học viên đã đóng nhiều hơn nghĩa vụ mới, phần vượt mới thành số dư chờ xử lý.

    Ví dụ giả định: Học viên còn 16 buổi, chuyển sang lớp có học phí cao hơn 20.000 đồng mỗi buổi. Theo chính sách giả định tính trên số buổi còn lại, chênh lệch là 16 × 20.000 = 320.000 đồng, được thêm thành một khoản phải thu mới sau khi quản lý duyệt.

    Yêu cầu hoàn học phí chờ duyệt, có cách tính theo chính sách và người duyệt tách riêng
    Yêu cầu hoàn phí chờ duyệt — dữ liệu minh họa.

    Phân quyền thu ngân, giáo vụ và kế toán

    Học phí liên quan trực tiếp đến tiền, nên quyền ghi nhận, điều chỉnh và duyệt cần tách rõ. Với các thao tác cần duyệt, người tạo không được tự duyệt yêu cầu của chính mình, kể cả khi có quyền duyệt.

    Phân quyền gợi ý cho nghiệp vụ học phí
    Thao tác Người thực hiện thường gặp Cần người thứ hai duyệt?
    Tạo đăng ký học, áp dụng lịch thu chuẩn Giáo vụ, tư vấn Không
    Áp dụng miễn giảm trong hạn mức Giáo vụ, tư vấn Không, nếu trong hạn mức được giao
    Áp dụng miễn giảm vượt hạn mức Giáo vụ Có, quản lý duyệt
    Ghi nhận khoản thu, lập phiếu thu Thu ngân Không
    Xác nhận chuyển khoản sau đối chiếu Kế toán Không
    Hủy phiếu thu đã lập Thu ngân đề xuất Có, kế toán duyệt; phiếu bị hủy vẫn được lưu
    Đề xuất hoàn phí, chênh lệch chuyển lớp Giáo vụ Có, kế toán hoặc quản lý duyệt theo hạn mức
    Đổi lịch thu, dời hạn đóng Giáo vụ Có, quản lý duyệt

    Phiếu thu đã lập không nên bị xóa. Khi nhập sai, phiếu được hủy có lý do và người duyệt, sau đó lập phiếu đúng; cả hai vẫn nằm trong lịch sử. Ma trận quyền chi tiết có thể tham khảo bài phân quyền theo vai trò.

    Phần mềm quản lý học phí cung cấp dữ liệu thu, chi và còn phải thu. Việc xuất hóa đơn điện tử và ghi nhận doanh thu trên sổ sách do kế toán thực hiện theo quy định; nếu cần, phần mềm có thể kết nối với phần mềm kế toán hoặc hóa đơn khi nằm trong phạm vi dự án.

    Mẫu bảng đối chiếu học phí và công nợ học viên

    Bảng đối chiếu học phí giúp kế toán biết trong một kỳ, từng học viên đã thu bao nhiêu, bằng chứng từ nào, còn khoản nào chờ đối chiếu và còn phải thu bao nhiêu. Mẫu dưới đây dùng kỳ đối chiếu 01/10–15/10/2026, với cùng mốc số liệu như bảng lịch thu ở trên: đến hết ngày 15/10/2026, báo cáo lập ngày 16/10/2026.

    • Đăng ký (khóa/lớp): mỗi dòng gắn với một mã đăng ký, vì một học viên học hai khóa có thể có "đợt 2" ở cả hai.
    • Phải thu: số tiền của đợt sau miễn giảm và các điều chỉnh đã được duyệt tại thời điểm chốt, kể cả điều chỉnh do bảo lưu, chuyển lớp hay hoàn phí.
    • Thu trong kỳ: chỉ gồm khoản được xác nhận trong kỳ.
    • Lũy kế đã thu: mọi khoản đã xác nhận của đợt đó, kể cả từ kỳ trước.
    Mẫu bảng đối chiếu học phí, kỳ 01/10–15/10/2026 (ví dụ giả định)
    Học viên Đăng ký (khóa/lớp) Đợt Hạn đóng Phải thu Thu trong kỳ Lũy kế đã thu Chờ đối chiếu Còn lại Chứng từ
    HV-0215 DK-0215-01 · IELTS Foundation 01 2 05/10 2.160.000 1.000.000 1.000.000 0 1.160.000 CK 07/10 (1.000.000)
    HV-0231 DK-0231-01 · IELTS Foundation 01 2 05/10 2.400.000 1.000.000 2.400.000 0 0 PT-0928 (1.400.000, kỳ trước); CK 10/10 (1.000.000)
    HV-0248 DK-0248-01 · Giao tiếp 02 1 10/10 3.000.000 0 0 3.000.000 3.000.000 Học viên báo CK 12/10 (3.000.000), chưa xác minh

    Cách đọc bảng:

    • HV-0215: còn thiếu 1.160.000 đồng của đợt đã quá hạn, cần đưa vào danh sách nhắc phí.
    • HV-0231: một đợt có hai chứng từ ở hai kỳ khác nhau. Mỗi chứng từ là một dòng phân bổ riêng; bảng tổng hợp gộp theo đợt và có thể mở xem chi tiết từng chứng từ.
    • HV-0248: học viên báo đã chuyển khoản 3.000.000 đồng, nhưng kế toán chưa xác minh được giao dịch trên sao kê, nên đăng ký vẫn hiện còn phải thu 3.000.000 đồng và khoản này nằm ở cột chờ đối chiếu. Phần mềm tạm dừng nhắc tự động đối với phần tiền đang chờ xác minh, giao người phụ trách xử lý và đặt thời hạn kiểm tra. Các khoản đến hạn khác của học viên vẫn được theo dõi riêng.

    Ngoài bảng này, kế toán nên có thêm danh sách phiếu đã hủy, các khoản hoàn phí đã chi và số dư chờ xử lý trong kỳ.

    Bảng đối chiếu học phí theo học viên, đợt thu, chứng từ và khoản chờ đối chiếu
    Bảng đối chiếu học phí trong kỳ — dữ liệu minh họa.

    Chuyển dữ liệu học phí từ Excel sang phần mềm

    Khi chuyển từ bảng tính sang phần mềm, trung tâm cần chốt một mốc dữ liệu và đối chiếu các đăng ký còn số dư cần xử lý, bao gồm đang học, bảo lưu hoặc đã dừng học: học phí phải thu sau miễn giảm, các đợt còn lại, số đã thu, số dư chờ xử lý và khoản hoàn chưa chi nếu có. Số liệu tại mốc này được nhập thành số dư đầu kỳ của từng đăng ký, kèm ghi chú nguồn.

    Các khoản đã thu trước ngày chuyển đổi được đánh dấu là dữ liệu lịch sử, không cộng lại vào chỉ tiêu thu trong kỳ sau khi vận hành. Khoản còn phải thu cần giữ theo từng đăng ký, từng đợt và hạn đóng để tiếp tục theo dõi quá hạn. Các trường hợp không khớp nên được đánh dấu để xác nhận với học viên hoặc phụ huynh trước khi dùng tiếp. Có thể tham khảo bài chuyển dữ liệu từ Excel.

    Nếu trung tâm có app học viên, học viên hoặc phụ huynh có thể xem lịch thu, số đã đóng và số còn phải thu của đăng ký mình, theo đúng dữ liệu trong phần mềm.

    Câu hỏi thường gặp về quản lý học phí và công nợ học viên

    Có chia học phí thành nhiều đợt đóng được không?

    Được. Mỗi đợt có số tiền và hạn đóng riêng; khoản thu được phân bổ vào đợt theo quy tắc trung tâm đã chốt.

    Chuyển lớp lệch học phí thì xử lý thế nào?

    Chênh lệch tăng tạo thêm khoản phải thu. Chênh lệch giảm được trừ vào số còn phải thu trước, chỉ phần vượt mới thành số dư. Cả hai cần người có quyền duyệt.

    Ai được duyệt hoàn phí?

    Người được trung tâm giao, thường là kế toán hoặc quản lý theo hạn mức. Người đề xuất hoàn phí không tự duyệt yêu cầu của mình.

    Một lần chuyển khoản đóng cho hai khóa được phân bổ thế nào?

    Khoản chuyển khoản được ghi nhận một lần, sau đó phân bổ cho từng đăng ký học theo nội dung thanh toán đã xác nhận. Tổng tiền phân bổ cộng số dư chưa phân bổ phải bằng số tiền giao dịch đã xác nhận.

    Vì sao đã chuyển tiền nhưng vẫn hiện còn phải thu?

    Thường là vì khoản chuyển khoản đang chờ kế toán xác minh trên sao kê ngân hàng. Khi được xác nhận, số còn phải thu được cập nhật. Trong thời gian chờ, phần tiền này được tạm dừng nhắc tự động và có người phụ trách kiểm tra.

    Phần mềm có xuất hóa đơn điện tử không?

    Có thể kết nối với phần mềm hóa đơn hoặc kế toán nếu nằm trong phạm vi dự án. Việc xuất hóa đơn và ghi nhận doanh thu do kế toán thực hiện theo quy định.

    Tư vấn phần mềm quản lý học phí cho trung tâm

    Nếu trung tâm đang theo dõi học phí bằng bảng tính và mất nhiều thời gian đối chiếu cuối tháng, hãy gửi yêu cầu tư vấn cho Vinasoftware kèm các mô hình học phí đang dùng, chính sách miễn giảm, bảo lưu, hoàn phí, số học viên đang học và phần mềm kế toán hiện có. Hai bên sẽ cùng xác định quy tắc cần chốt và phạm vi phần mềm. Xem thêm phần mềm cho trung tâm ngoại ngữ và dịch vụ phần mềm theo yêu cầu.

    Vui lòng điền thông tin và gửi cho chúng tôi để được tư vấn nhiệt tình!

    Nhận tư vấn tại đây!

    Vui lòng điền thông tin và gửi cho chúng tôi để được tư vấn nhiệt tình!