Ngày đăng: 21/10/2026 02:41 PM
Mục lục

    Đếm xong một khu kho, số thực tế lệch với số trên phần mềm. Nếu người kiểm kê sửa thẳng số tồn cho khớp, tháng sau kho lại lệch và không ai biết lần trước sai ở đâu.

    Khi kiểm kê kho không khớp, cần làm theo thứ tự: chốt số liệu tại một thời điểm, xác nhận số đếm, đối chiếu chứng từ, xác định nguyên nhân, rồi mới duyệt điều chỉnh phần chênh lệch còn lại. Bài viết hướng dẫn 5 bước này kèm ví dụ số liệu và mẫu bảng đối chiếu có thể áp dụng ngay.

    Kiểm kê kho không khớp: so sánh số đếm với tồn hệ thống trước khi duyệt điều chỉnh
    Số đếm và tồn hệ thống trong một đợt kiểm kê — dữ liệu minh họa.

    Bước 1: Chốt phạm vi và thời điểm kiểm kê

    Trước khi đếm, cần xác định kiểm kê ở đâu, hàng nào và số trên hệ thống được chốt lúc nào.

    Các hình thức kiểm kê thường gặp
    Hình thức Phù hợp khi Điểm cần chốt
    Kiểm kê toàn kho Cuối kỳ, cuối năm, khi bàn giao kho Thời gian dừng giao dịch, số người tham gia
    Kiểm kê theo khu vực, vị trí Kho lớn, không thể dừng toàn bộ Cách chia khu, khu nào kiểm vào ngày nào
    Kiểm kê theo nhóm hàng Nhóm hàng giá trị cao hoặc hay thất thoát Danh sách nhóm, tần suất kiểm
    Kiểm kê xoay vòng Muốn kiểm thường xuyên mà không dừng kho Mỗi lần kiểm bao nhiêu mã, chọn mã theo tiêu chí nào

    Số tồn trên hệ thống của khu vực được lưu lại tại thời điểm chốt, gọi là số chốt. Cũng cần xác định trước hàng nào thuộc phạm vi: hàng đã nhận nhưng chưa nhập kho, hàng đã xuất nhưng chưa rời kho, hàng gửi của khách hay nhà cung cấp. Mỗi trường hợp được xếp vào khu vực riêng hoặc ghi chú rõ để không bị đếm thừa hoặc thiếu.

    Khi vẫn có giao dịch trong lúc kiểm kê

    Cách đơn giản nhất là tạm dừng nhập xuất ở khu vực đang kiểm. Nếu vẫn phải bán hàng, số dùng để so sánh với số đếm phải được quy về đúng thời điểm đếm:

    Số dùng để so sánh = Số chốt + Nhập phát sinh − Xuất phát sinh, chỉ tính các giao dịch xảy ra sau thời điểm chốt và trước khi vị trí đó được đếm.

    Ví dụ giả định: Mã SP-2051 có số chốt lúc 07:00 là 50 cái. Lúc 09:15 có một đơn xuất 3 cái từ vị trí này. Vị trí được đếm lúc 10:00, được 47 cái. Số dùng để so sánh là 50 − 3 = 47, nên không có chênh lệch. Nếu đơn xuất 3 cái diễn ra lúc 10:30, tức sau khi đã đếm, thì không trừ, và số so sánh vẫn là 50.

    Để làm được việc này, phần mềm cần hỗ trợ ghi lại thời điểm đếm của từng vị trí và thời điểm của từng giao dịch.

    Bước 2: Ghi nhận số đếm độc lập

    Người đếm không nên thấy số tồn trên hệ thống khi đếm. Nếu thấy, người đếm dễ dừng lại khi đếm đủ số mong đợi, hoặc ghi theo số có sẵn. Cách làm này thường được gọi là đếm mù.

    Mỗi kết quả đếm nên ghi: mã hàng, vị trí, số lượng và đơn vị tính; số lô và hạn dùng nếu hàng quản lý theo lô; tình trạng hàng (bình thường, hỏng, hết hạn); người đếm và thời điểm đếm. Hàng tìm thấy nhưng không có trong danh sách của khu vực, ví dụ để nhầm vị trí, được ghi nhận riêng thay vì bỏ qua.

    Màn hình đếm kiểm kê trên điện thoại không hiển thị số tồn hệ thống
    Màn hình đếm mù trên điện thoại — dữ liệu minh họa.

    Bước 3: Đối chiếu chênh lệch và đếm lại

    Chênh lệch = Số đếm thực tế − Số dùng để so sánh, sau khi đã quy về cùng thời điểm và cùng đơn vị tính. Chênh lệch âm là thiếu so với hệ thống, dương là thừa.

    Doanh nghiệp đặt ngưỡng đếm lại theo số lượng, tỷ lệ hoặc giá trị chênh lệch. Dòng vượt ngưỡng cần được một người khác đếm lại, và người đếm lần hai cũng không thấy số hệ thống hay số lần đầu. Dòng dưới ngưỡng nhưng có dấu hiệu bất thường, như hàng giá trị cao hoặc từng lệch ở đợt trước, vẫn có thể được kiểm tra lại.

    Bước 4: Xác định nguyên nhân và xử lý chứng từ

    Không phải chênh lệch nào cũng cần điều chỉnh tồn. Nếu nguyên nhân là một chứng từ ghi sai hoặc ghi thiếu, nên sửa hoặc bổ sung chứng từ gốc để báo cáo nhập xuất phản ánh đúng việc đã xảy ra.

    Nguyên nhân chênh lệch thường gặp và cách xử lý
    Nguyên nhân Cách kiểm tra Xử lý đề xuất
    Giao dịch chưa ghi hoặc ghi trễ Đối chiếu phiếu nhập, xuất, chuyển kho quanh thời điểm chốt Bổ sung hoặc sửa chứng từ gốc
    Ghi nhầm mã hàng hoặc đơn vị tính Xem các mã có chênh lệch ngược chiều nhau Sửa chứng từ bị nhầm
    Để nhầm vị trí Xem hàng tìm thấy ngoài danh sách ở khu vực khác Chuyển vị trí, không điều chỉnh số lượng
    Hàng hỏng, hết hạn chưa xử lý Kiểm tra tình trạng đã ghi khi đếm Lập phiếu xử lý hàng hỏng theo quy trình riêng
    Đếm sai Kết quả đếm lại khác lần đầu Dùng kết quả đếm lại đã được xác nhận
    Thất thoát hoặc chưa xác định Không tìm được chứng từ giải thích Đưa vào phiếu điều chỉnh có duyệt, ghi rõ lý do

    Ví dụ dưới đây đi qua cả bốn bước trên với một mã hàng.

    Ví dụ giả định: mã SP-1024 "Bình giữ nhiệt 500ml", Kho A khu B, chốt 07:00 ngày 24/10/2026
    Bước Số liệu Kết quả
    Số chốt trên hệ thống 120 cái Không có giao dịch phát sinh trước khi đếm
    Đếm lần 1 112 cái Chênh −8, vượt ngưỡng 5 cái, cần đếm lại
    Đếm lần 2, người khác đếm 114 cái Chênh −6, dùng làm số đếm xác nhận
    Đối chiếu chứng từ 4 cái đã giao chiều 23/10, chưa ghi phiếu xuất Bổ sung phiếu xuất 4 cái; chênh còn −2
    Phần còn lại −2 cái, không tìm được nguyên nhân Đưa vào phiếu điều chỉnh, lý do "chưa xác định"
    Sau khi duyệt 120 − 4 − 2 = 114 cái Khớp với số đếm xác nhận
    Bảng chênh lệch kiểm kê với lần đếm lại và phân loại nguyên nhân từng dòng
    Chênh lệch kiểm kê, đếm lại và nguyên nhân — dữ liệu minh họa.

    Bước 5: Duyệt điều chỉnh và lưu lịch sử

    Phần chênh lệch còn lại sau khi đã đối chiếu và xử lý chứng từ được đưa vào phiếu điều chỉnh tồn kho, theo quy trình của doanh nghiệp. Sau khi phiếu được duyệt, tồn kho thay đổi bằng một giao dịch điều chỉnh riêng, không sửa thẳng số tồn. Nhờ vậy, lịch sử của mỗi mã hàng vẫn cho thấy đợt kiểm kê nào, ai đếm, đếm mấy lần, ai đề xuất và ai duyệt. Cách tính giá trị chênh lệch và hạch toán do kế toán của doanh nghiệp xác nhận.

    Mẫu bảng đối chiếu sau có thể dùng làm phụ lục cho phiếu điều chỉnh:

    Mẫu bảng đối chiếu kiểm kê (dữ liệu giả định)
    Mã hàng Vị trí Tồn hệ thống Số đếm xác nhận Chứng từ cần bổ sung Chênh lệch còn lại Lý do Người duyệt
    SP-1024 B-03-02 120 114 Phiếu xuất 4 cái ngày 23/10 −2 Chưa xác định Kế toán trưởng
    SP-2051 B-04-01 47 47 — 0 — —
    SP-3310 B-05-03 36 38 — +2 Hàng nhập ngày 22/10 ghi thiếu 2, chờ xác nhận với nhà cung cấp Kế toán trưởng

    Phân quyền dưới đây là gợi ý; người đề xuất và người duyệt cụ thể tùy cơ cấu và hạn mức của từng doanh nghiệp.

    Phân quyền gợi ý trong một đợt kiểm kê
    Thao tác Người thực hiện thường gặp Cần người thứ hai duyệt?
    Tạo đợt kiểm kê, chốt số liệu Trưởng kho Không
    Nhập kết quả đếm Nhân viên kho được giao Không; không xem được số hệ thống
    Giao đếm lại Trưởng kho Không; người đếm lại khác người đếm lần đầu
    Bổ sung, sửa chứng từ gốc Người phụ trách chứng từ đó Theo quy trình duyệt của loại chứng từ
    Đề xuất phiếu điều chỉnh Trưởng kho Có, theo hạn mức giá trị doanh nghiệp quy định

    Với các thao tác cần duyệt, người đề xuất không nên tự duyệt yêu cầu của chính mình. Ma trận quyền chi tiết có thể chuẩn bị theo hướng dẫn phân quyền theo vai trò.

    Phiếu điều chỉnh tồn kho chờ duyệt với bảng đối chiếu, lý do và người duyệt tách riêng
    Phiếu điều chỉnh tồn kho chờ duyệt — dữ liệu minh họa.

    Chênh lệch kiểm kê khác với lệch đồng bộ giữa kho và kênh bán

    Kiểm kê so số thực tế trong kho với số trên sổ. Khi số trên website hay ứng dụng bán hàng lệch với phần mềm kho, nguyên nhân thường nằm ở việc đồng bộ giữa các hệ thống và không nên sửa bằng phiếu điều chỉnh kiểm kê. Cách giữ tồn kho khớp giữa kênh bán và kho được trình bày trong bài app bán hàng kết nối tồn kho và đơn hàng.

    Khi nào nên dùng phần mềm hỗ trợ kiểm kê?

    Bảng tính vẫn đủ khi kho nhỏ, ít mã hàng và ít khi kiểm kê. Phần mềm hỗ trợ kiểm kê đáng cân nhắc khi doanh nghiệp có nhiều khu vực hoặc nhiều kho, phải kiểm kê trong lúc vẫn bán hàng, cần đếm mù trên điện thoại hay máy quét, hoặc cần lưu lịch sử đếm lại và duyệt điều chỉnh theo hạn mức. Khi đặt làm, phần mềm cần hỗ trợ các điểm đã nêu ở 5 bước trên: lưu số chốt, ẩn số hệ thống với người đếm, tính chênh lệch theo thời điểm, giao đếm lại và duyệt phiếu điều chỉnh.

    Câu hỏi thường gặp khi kiểm kê kho không khớp

    Có kiểm kê từng khu vực được không?

    Được. Mỗi khu vực có số chốt riêng, nên kho lớn có thể kiểm dần mà không dừng toàn bộ.

    Ai được điều chỉnh tồn kho?

    Tùy cơ cấu doanh nghiệp. Cách thường gặp là trưởng kho đề xuất, kế toán hoặc ban giám đốc duyệt theo hạn mức giá trị.

    Vẫn bán hàng khi đang kiểm kê được không?

    Được, nếu số dùng để so sánh được quy về đúng thời điểm đếm từng vị trí, như ví dụ ở bước 1.

    Tồn thực tế lớn hơn tồn phần mềm thì xử lý thế nào?

    Trước hết kiểm tra phiếu nhập có bị ghi thiếu hoặc hàng có bị để nhầm vị trí từ khu khác không. Chỉ phần thừa không giải thích được mới đưa vào phiếu điều chỉnh tăng, kèm lý do và người duyệt.

    Phiếu điều chỉnh tồn kho cần những thông tin gì?

    Mã hàng, vị trí, tồn hệ thống, số đếm xác nhận, chứng từ đã bổ sung, chênh lệch còn lại, lý do, người đề xuất, người duyệt và biên bản kiểm kê đính kèm.

    Hàng hỏng phát hiện khi kiểm kê xử lý thế nào?

    Người đếm ghi tình trạng hàng khi đếm. Hàng hỏng được xử lý bằng phiếu xử lý hàng hỏng theo quy trình riêng, không gộp vào phiếu điều chỉnh chênh lệch.

    Bài viết liên quan

    Tư vấn quy trình kiểm kê kho

    Nếu kho của doanh nghiệp thường lệch số sau mỗi lần kiểm kê, hãy gửi yêu cầu tư vấn cho Vinasoftware. Khi gửi, có thể kèm số kho, số mã hàng, cách kiểm kê đang làm và khó khăn chính để hai bên trao đổi về quy trình và phạm vi phần mềm phù hợp.

    Vui lòng điền thông tin và gửi cho chúng tôi để được tư vấn nhiệt tình!

    Nhận tư vấn tại đây!

    Vui lòng điền thông tin và gửi cho chúng tôi để được tư vấn nhiệt tình!